Cửu vị thần công là bộ chín khẩu đại bác bằng đồng của triều Nguyễn ở Huế. Điểm đáng chú ý không chỉ là dáng vẻ của các khẩu súng, mà còn là tên gọi, hoa văn và ý nghĩa biểu tượng của chúng trong không gian kinh đô.
Cửu vị thần công ở đâu?
Các khẩu thần công được đặt gần cửa Thể Nhơn, còn gọi là cửa Ngăn, và cửa Quảng Đức, còn gọi là cửa Sập, của Kinh thành Huế. Hai tên cửa này là những mốc hữu ích khi đối chiếu sơ đồ di tích và xác định điểm dừng.
Trước kia, bộ súng được đặt trước Ngọ Môn. Việc chuyển đến vị trí về phía Kỳ Đài diễn ra dưới thời vua Khải Định. Đây là sự thay đổi vị trí trong lịch sử, không phải thông báo di chuyển hiện vật mới.
Tên gọi và ý nghĩa của chín khẩu súng
Theo hồ sơ Cục Di sản văn hóa, bộ súng được đúc dưới triều Gia Long trong giai đoạn 1803–1804. Bốn khẩu đầu mang tên Xuân, Hạ, Thu, Đông; năm khẩu tiếp theo lần lượt là Mộc, Hỏa, Thổ, Kim, Thủy.
Các khẩu súng được nhân cách hóa thành những vị tướng thần, thể hiện uy quyền và sức mạnh vương triều. Vì thế, khi tìm hiểu hiện vật, nên chú ý cả ý nghĩa biểu tượng bên cạnh hình thức của một loại vũ khí.
Những chi tiết nên quan sát
Tên súng nằm ở phần đuôi. Trên thân có những vòng đai, dải hoa văn dây lá và hai quai đúc nổi cách điệu hình đầu thú. Giá súng bằng gỗ với bánh xe niềng sắt cũng là một phần đáng chú ý của tổng thể.
Có thể quan sát dáng nòng súng rồi tìm các chi tiết trang trí và chữ khắc từ vị trí được phép. Không trèo lên bệ, chạm vào hiện vật hay vượt hàng rào để chụp ảnh.
Đặt điểm dừng trong hành trình cố đô
Để hình dung quan hệ giữa các cửa thành và khu cung điện, xem Kinh thành Huế: Phân biệt ba vòng thành và cách tham quan. Việc phân biệt thành ngoài với Hoàng thành và Tử Cấm Thành giúp tránh nhầm phạm vi khi lên lịch trình.
Trước khi đến, kiểm tra thông báo của đơn vị quản lý về lối tiếp cận và khu vực được mở; tại chỗ, làm theo biển chỉ dẫn. Không mặc định điều kiện vào khu trưng bày giống với mọi điểm khác trong quần thể.
