Di tích Pác Bó ở Cao Bằng gắn với thời gian Chủ tịch Hồ Chí Minh trở về nước và trực tiếp lãnh đạo cách mạng năm 1941. Suối Lê-nin, núi Các Mác, hang Cốc Bó và lán Khuổi Nặm giúp người tham quan hình dung không gian sống, làm việc và những quyết định quan trọng của thời kỳ này. Một chuyến đi có thuyết minh sẽ giúp bạn hiểu mối liên hệ giữa các điểm, thay vì chỉ dừng ở cảnh suối và vài tấm ảnh.
Di tích Pác Bó ở đâu?
Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó hiện thuộc xã Trường Hà, tỉnh Cao Bằng. Đây là một quần thể di tích lịch sử, không chỉ riêng hang Cốc Bó. Khi chuẩn bị chuyến đi, nên xem rõ tuyến tham quan để biết những điểm nào được bố trí trong chương trình và đoạn nào cần đi bộ.

Hai mốc lịch sử cần phân biệt
- Ngày 28/01/1941: Nguyễn Ái Quốc trở về Tổ quốc qua cột mốc 108 trên biên giới Việt Nam – Trung Quốc.
- Ngày 08/02/1941: Người đến ở hang Cốc Bó với bí danh Già Thu.
Hai sự kiện không diễn ra cùng ngày. Phân biệt đúng các mốc này giúp bạn hiểu trình tự hoạt động của Bác tại Pác Bó, từ khi về nước đến lúc chuyển vào hang và tổ chức công việc cách mạng.
Những điểm giúp hiểu rõ câu chuyện Pác Bó
Hang Cốc Bó, suối Lê-nin và núi Các Mác
Hang Cốc Bó là nơi Nguyễn Ái Quốc ở và làm việc trong thời gian đầu về nước. Dòng suối gần hang được Người đặt tên Lê-nin; ngọn núi bên suối mang tên Các Mác. Bên bờ suối, Người dùng tảng đá làm bàn viết và dịch tiếp tài liệu về lịch sử Đảng Cộng sản Nga để huấn luyện cán bộ.
Khi tham quan, hãy dành thời gian đọc biển giới thiệu hoặc nghe thuyết minh về từng vị trí. Cảnh quan có ý nghĩa hơn khi được đặt cạnh câu chuyện về điều kiện sống và công việc lúc bấy giờ.
Lán Khuổi Nặm
Từ ngày 10 đến 19/05/1941, Hội nghị Trung ương lần thứ tám diễn ra tại Khuổi Nặm, dưới sự chủ trì của Nguyễn Ái Quốc. Hội nghị xác định nhiệm vụ giải phóng dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu và quyết định thành lập Mặt trận Việt Minh. Đây là phần lịch sử quan trọng để hiểu vì sao Pác Bó trở thành một căn cứ cách mạng.
Nhà trưng bày
Nhà trưng bày giới thiệu tài liệu, hiện vật và hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Cao Bằng. Nếu muốn hiểu bối cảnh trước khi xem các điểm ngoài trời, bạn có thể bố trí phần này trước, rồi tiếp tục theo tuyến được hướng dẫn. Với đoàn học sinh hoặc chuyến đi về nguồn, nên thống nhất trước nội dung thuyết minh và thời gian dành cho từng phần.
Chuẩn bị trước khi tham quan
- Chốt tuyến: hỏi rõ các điểm mở cho khách trong ngày, quãng đường đi bộ và điều kiện tiếp cận. Nếu muốn đến cột mốc 108, cần xác nhận riêng với đơn vị quản lý, không mặc định nằm trong mọi tuyến.
- Kiểm tra dịch vụ: xác nhận giờ đón khách, vé tham quan, thuyết minh và các khoản trả riêng cho ngày dự định đến.
- Trang phục: chọn giày có độ bám, mang nước uống và đồ che mưa phù hợp; đi theo lối hướng dẫn, thận trọng ở khu vực gần nước.
- Ứng xử: giữ yên lặng ở nơi tưởng niệm, không chạm vào hiện vật, viết lên đá hoặc xả rác; không xuống suối để tạo dáng chụp ảnh.
Nếu kết hợp Thác Bản Giốc trong hành trình Cao Bằng, nên bố trí thời gian di chuyển riêng giữa các điểm, tránh ép lịch khiến phần tham quan Pác Bó chỉ còn một lượt ghé nhanh. Giá trị của chuyến đi nằm ở việc hiểu được câu chuyện lịch sử ngay tại nơi câu chuyện ấy diễn ra.
