Du lịch Hà Giang không chỉ thu hút du khách bởi những con đèo hiểm trở hay thảm hoa tam giác mạch rực rỡ, mà còn bởi nền ẩm thực đậm chất núi rừng Tây Bắc. Giữa tiết trời se lạnh của vùng cao nguyên đá, thưởng thức một bát cháo ấu tẩu nóng hổi hay đĩa bánh cuốn chấm nước dùng đậm đà sẽ giúp chuyến đi của bạn tròn vị hơn rất nhiều.
Dưới đây là 8 món ngon Hà Giang trứ danh mà bạn nhất định nên dành thời gian trải nghiệm khi ghé thăm mảnh đất này.
1. Bánh tam giác mạch
Bánh tam giác mạch là món ăn độc đáo gắn liền với mùa hoa đặc trưng nhất của Hà Giang. Sau mỗi mùa thu hoạch, hạt tam giác mạch được phơi khô, xay mịn thành bột rồi nhào dẻo. Người dân nặn bột thành những chiếc bánh tròn, dẹt có đường kính hơn một gang tay, mang đi hấp chín rồi mới nướng trên bếp than hồng.
Khi cầm trên tay chiếc bánh nóng hổi, bạn sẽ cảm nhận được vị bùi béo, xốp mềm cùng hương thơm thoang thoảng rất riêng. Món bánh này được bán phổ biến tại các chợ phiên hoặc các điểm dừng chân trên đường khám phá Đồng Văn, Mèo Vạc.
Bánh tam giác mạch nướng nóng hổi tại phiên chợ vùng cao
2. Cháo ấu tẩu
Ban đầu, củ ấu tẩu là một vị thuốc dân gian có độc tính nếu không biết chế biến đúng cách. Người H'Mông đã có bí quyết sơ chế riêng: ngâm củ ấu tẩu trong nước gạo một đêm rồi ninh nhừ nhiều giờ cho hết độc tố. Sau đó, củ được nấu cùng gạo nương thơm dẻo và chân giò lợn hầm mềm.
Một bát cháo ấu tẩu hoàn chỉnh sẽ có thêm hành lá, tía tô và trứng gà. Món ăn có vị đắng nhẹ đặc trưng ở đầu lưỡi nhưng lại để lại vị ngọt hậu béo ngậy. Theo kinh nghiệm địa phương, cháo ấu tẩu có tác dụng giải cảm, giảm đau mỏi và giúp ngủ ngon, vì vậy các quán cháo thường mở bán chủ yếu vào buổi tối.
Bát cháo ấu tẩu nóng hổi thích hợp thưởng thức vào đêm lạnh Hà Giang
3. Phở Tráng Kìm
Tráng Kìm là một thôn nhỏ thuộc xã Cán Tỷ, huyện Quản Bạ, nằm ngay trên con đường từ thành phố Hà Giang lên cao nguyên đá Đồng Văn. Điểm làm nên sự đặc biệt của phở Tráng Kìm chính là phần bánh phở tráng hoàn toàn thủ công. Người dân tráng bột gạo dẻo mịn, sau đó phơi bánh trên các thanh nứa bắc ngang gác bếp.
Khi có khách gọi, người bán mới hạ bánh phở xuống và thái sợi. Vì thái tay nên sợi phở có kích thước không đều chăm chắp, nhưng lại có độ dẻo thơm tự nhiên, không bị nhão. Bát phở Tráng Kìm ăn kèm thịt gà đồi dai ngọt, nước dùng ninh từ xương ngọt thanh, tạo nên bữa sáng tràn đầy năng lượng cho du khách.
Bánh phở Tráng Kìm được làm thủ công và phơi trên thanh nứa bếp củi
4. Thắng dền
Thắng dền là món ăn vặt được ưa chuộng nhất vào những buổi tối dạo quanh phố cổ Đồng Văn. Món ăn này có hình thức khá giống chè trôi nước miền Nam hay bánh dợm miền Bắc. Bánh được làm từ bột gạo nếp dẻo thơm, nặn thành từng viên nhỏ tròn xinh, có thể có nhân đậu xanh hoặc bánh dẻo chay.
Những viên thắng dền được thả vào nồi nước sôi, khi chín nổi lên sẽ được vớt ra bát. Người bán rưới lên trên lớp nước đường nấu gừng cay nồng, rắc thêm lạc rang giã nhỏ và vừng đen. Vị dẻo của nếp, ngọt nhẹ của đường và ấm nóng của gừng giúp xua tan nhanh chóng cái lạnh vùng cao.
Thắng dền ngọt thanh, thơm vị gừng ấm áp
5. Bánh cuốn nóng
Khác với bánh cuốn chấm nước mắm chua ngọt ở miền Nam hay Hà Nội, bánh cuốn Hà Giang lại được thưởng thức cùng nước dùng hầm xương ngọt thanh. Bánh được tráng mỏng trên nồi hơi, nhân bên trong gồm thịt băm nhuyễn nêm mộc nhĩ, hoặc đập thêm quả trứng gà tươi ngậy dẻo.
Bát nước dùng đi kèm được giữ nóng liên tục, thả thêm vài miếng chả giò, rắc hành lá và chút tiêu thơm. Khi ăn, du khách nhúng ngập miếng bánh cuốn mềm mượt vào bát nước dùng ninh xương đậm đà, cảm nhận sự hòa quyện tròn vị giữa tiết trời se lạnh.
Bánh cuốn nóng ăn kèm bát nước dùng ninh xương đậm đà
6. Thắng cố
Thắng cố là món ăn truyền thống lâu đời của đồng bào H'Mông, thường xuất hiện trong các dịp lễ Tết, hội hè và chợ phiên. Món ăn này sử dụng nguyên liệu chính là nội tạng và thịt ngựa (hoặc bò, lợn), ninh cùng hàng chục loại thảo mộc vùng cao như thảo quả, địa liền, mắc khén, hạt dổi...
Thắng cố có mùi hương ngai ngái đặc trưng cùng vị béo ngậy. Tuy lần đầu thưởng thức có thể hơi lạ miệng, nhưng khi đã quen, bạn sẽ thấy đây là món ăn vô cùng đậm đà. Ngày nay, để phục vụ khách du lịch, nhiều nhà hàng đã điều chỉnh gia vị nhẹ nhàng và dễ ăn hơn so với phiên bản gốc tại chợ phiên.
Chảo thắng cố nghi ngút khói đặc trưng trong các chợ phiên vùng cao
7. Mèn mén
Do địa hình đá tai mèo thiếu đất gieo trồng lúa nước, ngô trở thành lương thực chính của người H'Mông ở Hà Giang. Từ hạt ngô phơi khô, người dân giã nhỏ, sàng bỏ bớt vỏ rồi mang đi đồ hai lần bằng chõ gỗ để tạo thành món mèn mén dẻo tơi.
Mèn mén có vị ngọt tự nhiên của ngô, mùi thơm nhẹ. Món ăn này thường được ăn kèm với các loại canh như canh ốc, canh rau cải hoặc chan trực tiếp nước thắng cố để tránh bị khô. Trải nghiệm thử một thìa mèn mén sẽ giúp du khách hiểu thêm về nét văn hóa sinh hoạt đời thường của người dân cao nguyên đá.
Mèn mén - món ăn gắn liền với đời sống người H'Mông
8. Xôi ngũ sắc
Trong các mâm cỗ hay dịp chợ phiên, đĩa xôi ngũ sắc rực rỡ luôn thu hút mọi ánh nhìn. Xôi gồm 5 màu cơ bản: trắng, đỏ, xanh, tím, vàng, đại diện cho ngũ hành Kim - Mộc - Thủy - Hỏa - Thổ. Toàn bộ màu sắc này đều được tạo ra từ nguyên liệu tự nhiên như lá cẩm, nghệ, củ gấc hoặc các loại lá rừng chứ không dùng phẩm màu hóa học.
Gạo nếp nương sau khi ngâm nước lá cây sẽ được đồ chín. Hạt xôi bóng bẩy, dẻo thơm rượi và giữ được hương thanh man mát của lá rừng. Đây là món ăn vừa ngon miệng vừa mang ý nghĩa may mắn, tốt lành.
Xôi ngũ sắc được tạo màu hoàn toàn từ lá rừng tự nhiên
Lời khuyên cho du khách khi thưởng thức ẩm thực Hà Giang
- Thời gian thích hợp: Nên tranh thủ đi chợ phiên (như chợ Đồng Văn, Mèo Vạc, Quản Bạ) vào sáng Chủ nhật để thưởng thức trọn vẹn không khí ẩm thực bản địa.
- Thưởng thức cháo ấu tẩu: Nên ăn vào buổi tối để giúp thư giãn cơ thể sau một ngày di chuyển nhiều đèo dốc.
- Lựa chọn quán ăn: Với các món như thắng cố hay cháo ấu tẩu, nếu không quen vị nguyên bản, bạn có thể chọn các nhà hàng chuyên phục vụ khách du lịch tại trung tâm thị trấn Đồng Văn.
Nếu bạn đang lên kế hoạch khám phá vẻ đẹp kỳ vĩ của Mã Pì Lèng, chèo thuyền sông Nho Quế hay ngắm nhìn mùa hoa tam giác mạch, hãy đồng hành cùng ViTravel trong các lịch trình tour Hà Giang trọn gói. Đội ngũ tư vấn tận tâm của ViTravel luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn sắp xếp chuyến đi an toàn, thoải mái với những trải nghiệm ẩm thực đáng nhớ nhất.
